على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )

1001

فرهنگ نفيسى ( فارسى )

توسع ( tavasso ' ) م . ع . فراخ نشستن در مجلس يق توسعوا فى المجلس . توسع ( tavasso ' ) ا . ع . فراخى . توسعة ( tavseat ) م . ع . وسع توسيعا و توسعة . مر . توسيع . توسعه ( tavsee ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - فراخى و وسعت . توسف ( tavassof ) م . ع . پوست از ريش باز شدن . و وسف پيدا شدن در شتر . و در فراخى رسيدن شتر و فربه گرديدن آن . و افتادن پشم كهنه و بر آمدن پشم نو . توسكا ( tusk ) ا . پ . نام درختى جنگلى . توسل ( tavassol ) م . ع . نزديكى يافتن به چيزى و بكارى . و توسل اليه بوسيلة اى عمل عملا تقرب به اليه . و دزديدن يق توسل ابلى . توسل ( tavassol ) ا . ع . سرقت و دزدى يق اخذ ابلى توسلا اى سرقة . توسل ( tavassol ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - نزديكى و پيوستگى و توسط . توسم ( tavassom ) م . ع . ديدن چيزى . و فراست بردن . و بعلامت پى بردن به چيزى قول عبد اللّه بن رواحة فى النبى صلى اللّه عليه و آله انى توسمت فيك الخير اعرفه و الله يعلم انى ثابت البصر . و علف و سمى جستن . و وسمه خضاب كردن . و اذا امرت منه قلت توسم يعنى موى را خضاب كن . توسن ( tavsan ) ص و ا . پ . سركش و گردن‌كش و وحشى و ناآزموده . و اسب جوان رام نشده و دست‌آموز نگشته . و مركب نجيب . و توسن تند عنان : مركب گردنكش و ستور سركش . توسن ( tavasson ) م . ع . گشنى كردن فحل ناقهء خوابيده را . و گائيدن زن خوابيده را . توسن دلى ( tavsan - deli ) ا . پ . سخت‌دلى . توسنگ ( tusang ) ا . پ . قناعت و عدم حرص و رضاى به چيزى كم و اندك . توسنى ( tavsani ) ا . پ . معاندت و سركشى و گردنگشى . توسه ( tuse ) ص . پ . فربه و چاغ و نيك پرورش يافته . توسه ( tuse ) ا . پ . نام درختى و قسمى از نارون . توسيخ ( tavsix ) م . ع . چرك كردن و ريمناك نمودن . توسيد ( tavsid ) م . ع . تكيه جاى و بالين گردانيدن جهة كسى چيزى را . توسيط ( tavsit ) م . ع . در ميان آوردن چيزى . و قرى . فوسطن به جمعا . و بدونيم بريدن چيزى را . توسيع ( tavsi ' ) م . ع . وسعه توسيعا و توسعة : فراخ كرد آن را - ضد ضيقه - و توانگر و فراخ دست گردانيد . توسيع ( tavsi ' ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - فراخ گردانيدگى و وسعت دادگى . و توسيع بلاد : وسعت دادن ملك و كشور و دست درازى كردن به كشور همسايگان . توسيق ( tavsiq ) م . ع . تنگ تنگ كردن بار را . توسيل ( tavsil ) م . ع . نزديكى جستن به چيزى . و كارى كردن كه بدان نزديكى و تقرب و منزلت دست دهد يق وسل الى الله تعالى وسيلة . توسيم ( tavsim ) م . ع . بموسم حاضر آمدن و يقال وسموا و عرفوا كما يقال عيدوا فى العيد . توش ( tuc ) ا . پ . تاب و طاقت و توانائى . و تن و بدن و جثه و تركيب . و زور و قوت و قدرت و خوراك به قدر حاجت و قوت لا يموت . توش ( toc ) پ . كلمهء مركب از كلمهء اشاره بمخاطب و ضمير غايب يعنى تواش . توش ( tavec ) ا . پ . تبش و تابش . حرارت و گرمى . توشت ( tavcat ) ا . پ . بيل . توشت ( tavect ) ا . پ . تابش و حرارت . توشح ( tavaccoh ) م . ع حمايل در افگندن . و حمايل‌وار به گردن آويختن جامه و شمشير را يق توشح بسيفه و ثوبه اذا جعله مكان الوشاح . و معانقه كردن يقال هو يتوشحنى اى يعانقنى . توشدان ( tuc - d n ) ا . پ . توشه‌دان . توشز ( tavaccoz ) م . ع . آماده شدن چيزى را يق توشز للشر : آماده گرديد بدى را . توشع ( tavacco ' ) م . ع . بر آمدن گوسپند بر كوه بچرا . و فرا گرفتن چپ و راست كوه را يق توشع فى الجبل . و افزون شدن . و پراكنده گرديدن يق توشع به . توشغ ( tavaccoq ) م . ع . توشغ بالسوء : زشت گردانيد و بد كرد . توشقان توشقان‌ئيل ( taveeq n - il ) ا . پ . مأخوذ از تركى - سال چهارم از دوازده سال تركى كه سال خرگوش باشد . توشك ( tucak ) ا . پ . دوشك و بر خوابه و نهالى و بسترى كه به روى آن مىخوابند . و نمد كوچك كلفت و ستبر . توشكان ( tuck n ) ا . پ . گلخن و آتشدان گرمابه و حمام . توشك خانه ( tucak - x ne ) ا . پ . خانه‌اى كه در آن جامه و اسباب گذارند .